کنفرانس بین المللی محاسبات نرم

صفحه اصلی / ششمین کنفرانس بین المللی محاسبات نرم

کاربرد الگوریتم بهینه سازی زنبور عسل در حل مدل بهینه سازی مسئله مسیریابی محصول در زنجیره تأمین حلقه بسته با هدف کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای

نویسندگان :

یاسر امامیان¹ جعفر جعفری²

1- سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران، پژوهشکده مطالعات فناوریهای نوین، گروه مدیریت تکنولوژی 2- سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران، پژوهشکده مطالعات فناوریهای نوین، گروه مدیریت تکنولوژی

کلمات کلیدی :

الگوریتم بهینه سازی زنبور عسل،مسئله مسیریابی محصول،گازهای گلخانه‌ای،زنجیره تأمین حلقه بسته

چکیده :

تولید و توزیع روزافزون کالاها، محرک اصلی آلودگی محیط زیست و انتشار گازهای گلخانه‌ای است، چرا که به شدت به سوخت‌های فسیلی وابسته هستند. فرآیندهای صنعتی، مقادیر عظیمی دی‌اکسید کربن و گازهای سمی را آزاد می‌کنند و شبکه حمل‌ونقل جهانی نیز که مسئول جابه‌جایی کالاهاست، سهم بزرگی در این آلودگی دارد. هدف از نگارش این مقاله پرداختن به کاربرد الگوریتم بهینه سازی زنبور عسل در حل مسئله مسیریابی محصول در زنجیره تامین حلقه بسته با در نظر گرفتن کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای است. با عنایت به پیچیدگی های بسیار زیاد مساله از روش فراابتکاری بهینه سازی زنبور عسل برای حل مدل مورد نظر استفاده شده است. ارزیابی عملکرد الگوریتم پیشنهادی با استفاده از معیارهای استاندارد شاخص کیفیت (QM)، شاخص یکنواختی (SM) و شاخص پراکندگی (DM) بر روی مجموعه‌ای از مسائل در سه سطح مختلف (کوچک، متوسط و بزرگ) انجام پذیرفت. نتایج حاکی از کارایی قابل توجه الگوریتم بود، به‌طوری که میانگین شاخص کیفیت در سطوح مختلف مسئله به ترتیب ۸۳.۱۶، ۸۶.۸۰ و ۹۲.۶۸ به دست آمد. همچنین، مقادیر شاخص یکنواختی در بازه ۰.۵۸ تا ۱.۵ و شاخص پراکندگی در محدوده ۵۱۳.۷ تا ۱۰۷۴۹.۴ حاکی از توانایی اکتشافی مطلوب و توزیع یکنواخت جواب‌ها در جبهه پارتو می‌باشد. از منظر کارایی محاسباتی، الگوریتم از مقیاس‌پذیری قابل قبولی برخوردار بود، به‌طوری که زمان حل با افزایش ابعاد مسئله از ۵۴۲.۲ ثانیه به ۱۰۷۴۹.۴ ثانیه رسید. این پژوهش گامی مؤثر در جهت ارائه راهکارهای الگوریتمی عملی برای مدیریت پایدار زنجیره تأمین حلقه‌بسته محسوب می‌شود.