کنفرانس بین المللی محاسبات نرم

صفحه اصلی / ششمین کنفرانس بین المللی محاسبات نرم

فراکافت فرایند رتبه‌بندی شاخص‌های مالی در صنایع کوچک و متوسط با استفاده از روش BWM

نویسندگان :

هانیه هاشملو¹ مهرداد صدرآرا² غلامرضا محفوظی³

1- دانشگاه گیلان 2- دانشگاه گیلان 3- دانشگاه گیلان

کلمات کلیدی :

ارزیابی مالی،شاخص‌های مالی،تصمیم‌گیری چندمعیاره،روش BWM،رتبه‌بندی عملکرد

چکیده :

هدف: هدف اصلی این پژوهش، ارزیابی و رتبه‌بندی شاخص‌های مالی مؤثر بر عملکرد شرکت‌ها با بهره‌گیری از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره بهترین - بدترین (BWM) است. باتوجه‌به نقش حیاتی تحلیل‌های مالی در تصمیم‌گیری‌های استراتژیک مدیریتی و سرمایه‌گذاری، این پژوهش در تلاش است تا شاخص‌های کلیدی مالی را شناسایی کرده و اولویت آن‌ها را از منظر تأثیرگذاری در ارزیابی عملکرد سازمانی تعیین کند. اهمیت این مسئله به‌ویژه در محیط‌های اقتصادی منطقه‌ای نظیر استان گیلان که شرکت‌ها با محدودیت منابع و اطلاعات مواجه‌اند، دوچندان است. روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر از نظر نوع، توصیفی - تحلیلی و از حیث گردآوری داده‌ها، میدانی است. جامعه آماری پژوهش شامل گروهی از خبرگان مالی، حسابداران ارشد و تحلیل‌گران شرکت‌های فعال در استان گیلان است که از طریق نمونه‌گیری هدفمند بر اساس معیارهایی نظیر سابقه حرفه‌ای، سطح تحصیلات و جایگاه شغلی انتخاب شده‌اند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌ای ساخت‌یافته بر اساس روش BWM است. ابتدا شاخص‌های مالی مؤثر با مرور ادبیات نظری و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با متخصصان شناسایی شدند. در مرحله بعد، با استفاده از مقایسه‌های زوجی میان شاخص‌ها و اعمال مدل ریاضی BWM، وزن نهایی هر شاخص محاسبه شد. علاوه بر این، با استفاده از تکنیک تحلیل حساسیت، پایداری مدل تصمیم‌گیری در برابر تغییرات اندک در داده‌های ورودی نیز بررسی شد تا دقت و انسجام چارچوب ارائه‌شده ارزیابی گردد. یافته‌ها: تحلیل نتایج حاصل از ارزیابی خبرگان نشان داد که در میان شاخص‌های بررسی‌شده، برخی شاخص‌ها نظیر عملکرد مالی و نقدینگی از اهمیت و وزن بالاتری در ارزیابی عملکرد شرکت‌ها برخوردارند، زیرا مستقیماً توان سودآوری و ایفای تعهدات مالی را منعکس می‌کنند. در مقابل، شاخص‌هایی چون اهرم مالی که بیشتر بیانگر ساختار سرمایه و میزان اتکا به منابع قرضی هستند، در رتبه‌های پایین‌تری قرار گرفتند. همچنین شاخص کارایی، به‌عنوان سنجه‌ای برای استفاده بهینه از منابع، در سطح میانی از اهمیت قرار گرفت. بررسی نرخ سازگاری قضاوت‌های انجام‌شده، انسجام بالای دیدگاه‌ها و صحت محاسبات مدل را تأیید نمود. تحلیل حساسیت مدل نیز نشان داد که تغییرات جزئی در قضاوت‌های خبرگان می‌تواند در برخی موارد منجر به جابه‌جایی اولویت شاخص‌های میانی شود، اما رتبه نخست همچنان ثابت باقی ماند. اصالت /ارزش افزوده علمی: این پژوهش با به‌کارگیری ترکیبی از شاخص‌های سنتی مالی و رویکرد نوین تصمیم‌گیری چندمعیاره BWM، الگویی بومی و دقیق برای ارزیابی عملکرد مالی شرکت‌ها ارائه می‌دهد. تمرکز بر شرکت‌های فعال در استان گیلان، این امکان را فراهم می‌سازد که نتایج حاصل، برای مدیران مالی و نهادهای اقتصادی منطقه‌ای از کارایی عملیاتی بالایی برخوردار باشند. همچنین، این مدل با حذف وابستگی به نرم‌افزارهای پیچیده و تمرکز بر قضاوت‌های خبره، یک چارچوب تحلیلی سازگار، کاربرپسند و قابل‌تعمیم را معرفی می‌کند. برخلاف بسیاری از مطالعات پیشین که یا صرفاً از ابزارهای آماری سنتی استفاده کرده‌اند یا بر یک شاخص خاص تمرکز داشته‌اند، این پژوهش با نگاهی جامع و روش‌شناختی دقیق، بستری برای توسعه رویکردهای نوین در تحلیل عملکرد شرکت‌ها فراهم کرده و می‌تواند در سیاست‌گذاری‌های مالی و طراحی نظام‌های نظارتی نقش مؤثری ایفا کند.